Geneza projektu
Lampa Nessino powstała w 1965 roku jako projekt Giancarlo Mattiolego dla Artemide. Mattioli był wówczas stosunkowo mało znanym projektantem, a Nessino stała się jego najszerzej rozpoznawanym dziełem. Projekt był bezpośrednią odpowiedzią na zapotrzebowanie rynku na tanią, lekką lampę stołową nadającą się do produkcji masowej.
Lata sześćdziesiąte XX wieku to w projektowaniu włoskim okres intensywnych eksperymentów z tworzywami sztucznymi. Polimetakrylan metylu (PMMA), znany pod handlową nazwą plexiglas lub metakrylan, był wówczas materiałem nowym w zastosowaniach oświetleniowych. Umożliwiał formowanie wtryskowe złożonych kształtów w jednym cyklu produkcyjnym, co eliminowało potrzebę składania wielu elementów.
Forma Nessino wywodzi się bezpośrednio z kształtu muszli morskiej Nassa, co sugeruje sama nazwa. Klosz ma przekrój eliptyczny, jest zamknięty od góry i otwarty od dołu, z lekko rozchyloną krawędzią. Projektant zachował minimalną grubość ścianki na poziomie pozwalającym na równomierne podświetlenie całej powierzchni klosza bez widocznych punktów jasnych.
Konstrukcja i materiały
Klosz Nessino wykonany jest z metakrylanu metodą wtryskową. Materiał ten charakteryzuje się przepuszczalnością światła na poziomie 92% (dla standardowej bezbarwnej odmiany), co jest wynikiem zbliżonym do szkła optycznego. Metakrylan stosowany przez Artemide spełnia normy trudnozapalności zgodne z dyrektywą RoHS.
Podstawa lampy wykonana jest z ABS (akrylonitrylo-butadieno-styrenu) barwionego w masie. Połączenie klosza z podstawą jest bezśrubowe – klosz osadzony jest na pierścieniu zaciskowym, co umożliwia jego wymianę bez użycia narzędzi. Przewód zasilający biegnie wewnątrz podstawy i wychodzi od spodu w postaci dwużyłowego kabla z wtyczką.
Źródłem światła w oryginalnej wersji z 1965 roku była żarówka E14 o mocy maksymalnej 40 W. Po wprowadzeniu przez Unię Europejską regulacji ograniczających żarówki żarowe (dyrektywa 2009/125/WE i następujące po niej rozporządzenia), Artemide przeprojektowała oprawkę tak, by przyjmowała żarówki kompaktowe i LED o gwincie E14. Dopuszczalna moc dla źródeł LED wynosi obecnie 7 W, co odpowiada strumieniowi świetlnemu oryginalnej żarówki 40 W.
Masa całkowita lampy wynosi 220 gramów. Wymiary klosza: wysokość 190 mm, maksymalna szerokość 115 mm. Podstawa ma średnicę 100 mm i wysokość 40 mm. Długość przewodu zasilającego to 1,8 m.
Ciągłość produkcji
Nessino pozostaje w ciągłej produkcji od 1965 roku bez żadnych zmian konstrukcyjnych. Artemide podtrzymuje tę zasadę w odniesieniu do wybranych projektów archiwalnych, traktując niezmienność formy jako jeden z warunków zachowania tożsamości produktu.
Zmiany dotyczące źródeł światła, wymuszone regulacjami prawnymi, były jedynymi modyfikacjami wprowadzonymi do lampy. Artemide zakwalifikowała je jako zmiany wyposażenia, nie projektu, argumentując że oprawka E14 i dostępność żarówek to kwestia niezależna od formy i materiałów klosza.
Formy wtryskowe do produkcji klosza były wymieniane wielokrotnie ze względu na zużycie mechaniczne, jednak za każdym razem odtwarzano je na podstawie oryginalnej dokumentacji technicznej z 1965 roku. Geometria zewnętrzna i grubość ścianek klosza pozostały niezmienione.
Kolekcja Nessino obejmuje obecnie wersję stołową (Nessino) oraz wersję podłogową na wyższym stojaku (Nesso). Obie produkowane są w tych samych wariantach kolorystycznych: biały, pomarańczowy, beżowy i szary. Kolorystyka zmieniała się w czasie w zależności od trendów rynkowych, jednak od lat dziewięćdziesiątych jest stabilna.
Recepcja i kolekcje muzealne
Nessino weszła do stałej kolekcji Muzeum Sztuki Nowoczesnej w Nowym Jorku (MoMA) jako przykład zastosowania tworzywa sztucznego w projektowaniu przemysłowym lat sześćdziesiątych. Muzeum przechowuje egzemplarz z 1965 roku w kolekcji wzornictwa i architektury.
Lampa figuruje w zbiorach Design Museum w Londynie oraz Triennale Milano. W 2015 roku Triennale zorganizowało wystawę poświęconą projektom Artemide, na której Nessino prezentowana była w kontekście historii włoskiego projektowania lat sześćdziesiątych.
W ciągu sześćdziesięciu lat produkcji sprzedano kilka milionów egzemplarzy Nessino i Nesso łącznie. Lampa jest regularnie wymieniana w podręcznikach historii designu jako przykład rozwiązania, w którym forma wynika bezpośrednio z właściwości materiału i technologii produkcji.
